چه علائم عصبی می توانند نشانه یک بیماری جدی مغزی باشند؟

خیلی وقت ها بدن ما قبل از بروز یک مشکل جدی، هشدار می دهد. اما مسئله اینجاست که ما چقدر این هشدارها را جدی می گیریم؟ سردردی که چند روز طول کشیده، تاری دیدی که ناگهانی ایجاد شده، یا حتی بی حسی کوتاه مدت دست و پا — اغلب این علائم را به خستگی، استرس یا کم خوابی نسبت می دهیم. اما گاهی همین نشانه های ظاهرا ساده می توانند زنگ خطر یک بیماری مهم مغزی باشند.

مغز، پیچیده ترین و حیاتی ترین عضو بدن است. کوچک ترین اختلال در عملکرد آن می تواند علائمی ایجاد کند که اگر به موقع بررسی نشوند، ممکن است عوارض جدی تری به همراه داشته باشند.

به گفته دکتر آرش فتاحی، متخصص و جراح مغز و اعصاب تهران، بسیاری از بیماران زمانی مراجعه می کنند که علائم هفته ها یا حتی ماه ها ادامه داشته، در حالی که تشخیص زودهنگام می توانست روند درمان را بسیار ساده تر کند.

علائم عصبی خطرناک

در ادامه به مهم ترین علائمی اشاره می کنیم که نباید آن ها را نادیده گرفت.

سردردهایی که همیشه مثل قبل نیستند

سردرد شایع ترین علامت عصبی است. اما تفاوت بین یک سردرد معمولی و یک سردرد هشداردهنده چیست؟

اگر سردرد شما ویژگی های زیر را داشته باشد، نیاز به بررسی تخصصی دارد:

• شروع ناگهانی و بسیار شدید
• افزایش تدریجی شدت در طی روزها یا هفته ها
• همراهی با تهوع و استفراغ شدید
• همراهی با تاری دید یا دوبینی
• بروز پس از ضربه به سر

گاهی این نوع سردردها می توانند ناشی از افزایش فشار داخل جمجمه، مشکلات عروقی مغز یا حتی توده های مغزی باشند. در چنین شرایطی، ارزیابی توسط یک جراح مغز و اعصاب با تجربه اهمیت زیادی دارد.

ضعف یا بی حسی یک طرفه؛ علامتی که نباید منتظر بمانید

تصور کنید ناگهان احساس می کنید دست راستتان قدرت سابق را ندارد یا هنگام صحبت کردن کلمات به درستی ادا نمی شوند. شاید چند دقیقه بعد بهتر شوید، اما همین اتفاق کوتاه می تواند یک هشدار جدی باشد.

علائمی که باید فورا بررسی شوند شامل:

1. بی حسی یا ضعف در یک سمت صورت
2. افتادگی گوشه لب
3. مشکل در صحبت کردن یا درک جملات
4. ناتوانی در بالا نگه داشتن همزمان دو دست

این نشانه ها می توانند مربوط به اختلالات عروقی مغز باشند و زمان در چنین شرایطی نقش حیاتی دارد.

تغییرات رفتاری که به استرس نسبت داده می شوند

همه تغییرات رفتاری روان شناختی نیستند. گاهی خانواده متوجه می شوند فردی که همیشه آرام بوده، ناگهان پرخاشگر شده یا تمرکزش به شکل غیرعادی کاهش پیدا کرده است.

برخی نشانه های هشداردهنده عبارت اند از:

• فراموشی های پیشرونده
• کاهش تمرکز شدید
• بی تفاوتی غیرعادی
• تغییر ناگهانی شخصیت

به گفته دکتر آرش فتاحی، متخصص و جراح مغز و اعصاب تهران، برخی ضایعات مغزی به ویژه در لوب های پیشانی، ابتدا خود را با تغییرات رفتاری نشان می دهند، نه با درد یا علائم واضح جسمی.

اختلال در تعادل و بینایی؛ وقتی بدن هماهنگ نیست

سرگیجه خفیف معمولا جای نگرانی ندارد. اما اگر سرگیجه با اختلال در راه رفتن یا دوبینی همراه شود، باید جدی گرفته شود.

مواردی که نیاز به بررسی دارند:

• ناتوانی در حفظ تعادل
• افتادن های مکرر بدون دلیل
• دوبینی ناگهانی
• از دست دادن بخشی از میدان دید

این علائم ممکن است نشان دهنده درگیری بخش هایی از مغز باشند که مسئول تعادل و پردازش بینایی هستند.

تشنج در بزرگسالی؛ علامتی که همیشه باید بررسی شود

اگر فردی که سابقه تشنج نداشته، برای اولین بار دچار حمله تشنجی شود، حتی اگر کوتاه باشد، بررسی تخصصی ضروری است. تشنج ممکن است به صورت حرکات غیرارادی، قطع ارتباط لحظه ای با محیط یا از دست دادن هوشیاری ظاهر شود.

در چنین شرایطی انجام تصویربرداری های دقیق و ارزیابی تخصصی اهمیت بالایی دارد تا علت زمینه ای مشخص شود.

چرا مراجعه زودهنگام اهمیت دارد؟

بسیاری از بیماری های مغزی — از تومورها گرفته تا مشکلات عروقی یا دیسک های پیشرفته ستون فقرات با درگیری عصبی — در صورت تشخیص به موقع قابل درمان یا کنترل هستند.

بررسی دقیق توسط متخصصی که هم دانش تخصصی نورولوژی و هم تجربه جراحی مغز و اعصاب را دارد، می تواند مسیر درمان را کاملا تغییر دهد. به همین دلیل مراجعه به پزشکی با تجربه مانند دکتر آرش فتاحی می تواند خیال بیمار را از بابت تشخیص صحیح و انتخاب بهترین روش درمانی آسوده کند.

نقش بررسی های تخصصی در تشخیص دقیق بیماری های مغزی

بسیاری از بیماران زمانی به پزشک مراجعه می کنند که علائم مدت ها ادامه داشته و زندگی روزمره آن ها را تحت تاثیر قرار داده است. در حالی که در بسیاری از موارد، انجام یک معاینه دقیق عصبی و تصویربرداری به موقع می تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.

امروزه روش های تشخیصی پیشرفته مانند MRI، سی تی اسکن و نوار مغز این امکان را فراهم کرده اند که کوچک ترین تغییرات ساختاری یا عملکردی مغز شناسایی شود. نکته مهم این است که تفسیر صحیح این نتایج اهمیت زیادی دارد و باید توسط متخصصی انجام شود که تجربه کافی در زمینه بیماری های مغز و اعصاب داشته باشد.

دکتر آرش فتاحی، متخصص و جراح مغز و اعصاب تهران با تجربه در زمینه جراحی تومورهای مغزی، جراحی دیسک های پیچیده ستون فقرات و درمان اختلالات عروقی مغز، تاکید می کند که بسیاری از بیماران تنها به دلیل ترس از جراحی یا نگرانی بی مورد، مراجعه به پزشک را به تعویق می اندازند. در حالی که همه مشکلات مغزی نیاز به جراحی ندارند و در بسیاری از موارد، درمان دارویی یا پیگیری منظم کافی است.

چه افرادی بیشتر در معرض خطر هستند؟

برخی افراد باید نسبت به علائم عصبی حساس تر باشند، از جمله:

1. افرادی که سابقه فشار خون بالا یا دیابت دارند
2. کسانی که سابقه خانوادگی سکته مغزی یا تومور مغزی دارند
3. افرادی که دچار ضربه های مکرر به سر شده اند
4. سالمندان با تغییرات ناگهانی شناختی یا حرکتی
5. در این گروه ها حتی علائم خفیف نیز باید جدی گرفته شود.

وب سایت دکتر آرش فتاحی : https://dr-arashfattahi.com