چیزهای جالبی که باید در مورد دندان‌ها بدانید

دندان‌ها بخش بسیار مهمی از بدن انسان هستند. بدون دندان‌هایتان قادر به لبخند زدن، غذا خوردن و صحبت کردن نخواهید بود. به‌طور معمول، سیستم ایمنی بدن و مراقبت‌های بهداشتی از دهان و دندان، مانند مسواک زدن و نخ دندان کشیدن روزانه، باکتری‌ها را تحت کنترل نگه می‌دارد. با این حال، بدون رعایت بهداشت دهان و دندان، باکتری‌ها می‌توانند به سطوحی برسند که ممکن است منجر به عفونت‌های دهان، مانند پوسیدگی دندان و بیماری لثه شوند.

همه ما می‌دانیم که مراجعه به دندان‌پزشک و مسواک زدن منظم، دندان‌ها را سالم نگه می‌دارد، اما دانستنی‌های جالبی در مورد دندان وجود دارد که در ادامه به این حقایق خواهیم پرداخت.

دانستنی‌های سلامت دهان و دندان

1. حفره‌های دندانی و بیماری لثه: در بسیاری از کشورهای جهان، حفره‌های دندانی و بیماری لثه بسیار شایع هستند. بر اساس منابع اطلاعاتی معتبر سازمان جهانی بهداشت:
بین ۶۰ تا ۹۰ درصد کودکان در سنین مدرسه حداقل یک حفره دندانی دارند.
تقریباً ۱۰۰ درصد بزرگ‌سالان حفره دندانی را تجربه می‌کنند.
بین ۱۵ تا ۲۰ درصد از بزرگ‌سالان ۳۵ تا ۴۴ ساله بیماری شدید لثه دارند.

2. درصد دندان‌های طبیعی: حدود ۳۰ درصد از افراد ۶۵ تا ۷۴ ساله در جهان دندان طبیعی ندارند.

3. سرطان دهان: در بیشتر کشورها، از هر ۱۰۰۰۰۰ نفر، بین ۱ تا ۱۰ مورد سرطان دهان وجود دارد.

4. مشکلات بیماری‌های دهان در گروه‌های محروم: مشکلات بیماری‌های دهان در گروه‌های جمعیتی فقیر یا محروم بسیار بیشتر است.

عوارض عدم رعایت بهداشت دهان و دندان به طور مهمی بر سلامت جسمانی اثر می‌گذارد. با مراقبت از دهان و دندان به سادگی می‌توان از بسیاری از مشکلات جسمانی پیشگیری کرد. در ادامه تعدادی از مشکلات مرتبط با سلامتی ذکر شده‌اند که به بهداشت نامناسب دهان مرتبط هستند:

1. از دست دادن بافت استخوان: نقض بهداشت دهان و دندان می‌تواند منجر به از دست دادن بافت استخوان شود که این مشکل می‌تواند منجر به مشکلات جدی مانند پوکی استخوان شود.

2.التهاب رگ‌های خونی و شریان‌های سخت شده: عدم مراقبت از دهان می‌تواند به التهاب رگ‌های خونی و سفت شدن شریان‌ها منجر شود که این وضعیت ممکن است با فشارخون بالا همراه باشد.

3. فشارخون بالا و لخته شدن خون: مشکلاتی همچون فشارخون بالا و لخته شدن خون نیز می‌تواند به عدم رعایت بهداشت دهان و دندان بازگشت پیدا کند.

4. مشکلات باروری: برخی مطالعات نشان می‌دهد که عفونت‌های دهانی می‌توانند تأثیرات منفی بر روی باروری داشته باشند و موجب مشکلات باروری شوند.

5. مشکلات جسمانی مرتبط با بهداشت ضعیف دهان: مشکلاتی همچون التهاب قلبی، بیماری‌های قلبی عروقی، دیابت، سرطان، بیماری آلزایمر / زوال عقل، پوکی استخوان و مشکلات مرتبط با بارداری نیز به طور مستقیم یا غیرمستقیم به عدم رعایت بهداشت دهان و دندان باز می‌گردند.

به خلاصه، مراقبت از دهان و دندان به طور مستمر و منظم می‌تواند از وقوع بسیاری از مشکلات جسمانی پیشگیری کند و به حفظ سلامتی کلیه اعضای بدن کمک کند.

سلامت دهان و دندان برای کودکان بسیار اهمیت دارد. دندان‌های سالم به کودکان کمک می‌کنند تا بهتر بخورند و بهتر صحبت کنند. مراقبت درست از دهان و دندان می‌تواند به ایجاد عادات سالم دهانی و رشد صحیح کودک کمک کند. مراقبت ناکافی از دهان می‌تواند منجر به عفونت، بیماری و دیگر مشکلات دندانی شود.

با این نکات می‌توانید به بهداشت دهان و دندان کودک خود کمک کنید:

1. به کودکان اجازه دهید مسواک خود را انتخاب کنند و می‌توانند رنگ یا شکل دلخواهشان را انتخاب کنند.

2. به کودکان اجازه دهید در انتخاب خمیردندانشان شرکت کنند و می‌توانند طعم موردعلاقه خود را انتخاب کنند.

3. کتاب‌هایی برای کودکان بخوانید یا ویدیوهایی در مورد بهداشت دندان تماشا کنید.

4. برای اطمینان از مسواک زدن کودکان از تایمر استفاده کنید یا آهنگ موردعلاقه آن‌ها را برای کمک به پیگیری زمان پخش کنید.

5. به کودکان به خاطر مراقبت صحیح از دهان و دندان پاداش دهید. به آن‌ها غذاهای شیرین ندهید بلکه به جای آن از خوراکی‌های سالم مانند تکه‌های سیب استفاده کنید.

6. پس از مراجعه به دندان‌پزشک، برای کودکان فعالیت سرگرم‌کننده‌ای برنامه‌ریزی کنید.

همچنین، برای انتخاب خمیردندان مناسب برای کودکان، این ۵ فاکتور را در نظر بگیرید.

برای انتخاب بهترین خمیردندان، این نکات را در نظر بگیرید:

1. طعم خمیردندان: انتخاب خمیردندانی با طعمی که برایتان لذت بخش است مهم است. اگر از طعم و بافت خمیردندان خود لذت می‌برید، احتمالاً منظم‌تر مسواک می‌زنید.

2. هزینه خمیردندان: قیمت بالا نشان‌دهنده کیفیت بالاتر نیست. انواع مختلفی از خمیردندان وجود دارد که به دلیل هزینه‌های بازاریابی به قیمت بالایی می‌رسند. بهتر است گزینه‌های ارزان‌تر را نیز بررسی کنید.

3. ساینده بودن: انتخاب خمیردندانی که ساینده نباشد مهم است. استفاده مکرر از خمیردندان‌های سفیدکننده و ساینده می‌تواند ساختار دندان را آسیب ببخشد. بهتر است محصولاتی را انتخاب کنید که هیچ سایندگی یا حالت تهاجمی برای دندان‌های شما نداشته باشند.

4. فلوراید: اطمینان حاصل کنید که خمیردندانی که انتخاب می‌کنید دارای فلوراید است. فلوراید مهم‌ترین ماده در خمیردندان است زیرا به تقویت دندان‌ها و جلوگیری از پوسیدگی کمک می‌کند.

اختلاف نظر درباره استفاده از خمیردندان با و بدون فلوراید وجود دارد. برخی معتقدند که فلوراید در خمیردندان برای سلامت دندان‌ها مفید است، اما برخی دیگر آن را خطرناک می‌دانند. دریافت بیش از حد فلوراید می‌تواند منجر به بیماری فلوروزیس شود که لکه‌هایی بر روی دندان ایجاد می‌کند و به ساختار دندان آسیب می‌رساند. به همین دلیل، بسیاری از مردم به دنبال خمیردندان‌های بدون فلوراید می‌گردند.

یکی از این خمیردندان‌های بدون فلوراید، “بنسر” است. این خمیردندان از برند معروف بنسر می‌باشد و دارای ترکیباتی مانند کربن است. ذرات کربن با جذب باکتری‌های مضر، سطوح دندان را تغییر می‌دهند و از پوسیدگی جلوگیری می‌کنند. این خمیردندان علاوه بر تمیز کردن دندان‌ها، بوی بد دهان را نیز از بین می‌برد و قیمت مناسبی دارد.

دو نوع خمیردندان بدون فلوراید به نام‌های ناکس و هیشو آرپا وجود دارد که هر دو انتخاب‌های خوبی برای رعایت بهداشت دهان هستند.

خمیردندان ناکس حاوی نمک دریایی است که به دندان‌ها کمک می‌کند تا قوی‌تر شوند و آلودگی‌های دهان و دندان را از بین ببرد. همچنین این خمیردندان دارای خاصیت سفیدکنندگی است و باعث بهبود رایحه دهان می‌شود.

خمیردندان هیشو آرپا، مدل cool coffee، یک خمیردندان بدون فلوراید با طعم قهوه شکلات خنک است. این خمیردندان ملایم است اما تمیزکنندگی بالایی دارد و تمام آلودگی‌های دندان را از بین می‌برد.

برای حفظ سلامت دهان و دندان خود، می‌توانید به نکات زیر توجه کنید:
1. از خمیردندان حاوی فلوراید استفاده کنید و دندان‌های خود را دو بار در روز با مسواک مسواک بزنید.
2. حداقل یک‌بار در سال به دندان‌پزشک مراجعه کنید.
3. از مصرف تنباکو و الکل خودداری کنید و نوشیدنی‌های الکلی را اجتناب کنید.
4. در صورت بروز تغییرات ناگهانی در طعم دهان به پزشک یا دندان‌پزشک مراجعه کنید.
5. اگر پرستار سالمندان هستید، به افراد مسن کمک کنید تا بهداشت دهان و دندان خود را حفظ کنند.

تغذیه مناسب می‌تواند به سلامت دندان‌ها و لثه‌ها کمک زیادی کند. برنامه غذایی با تنوع کافی شامل مواد غذایی مختلف مانند میوه‌ها، سبزیجات، فرآورده‌های پروتئینی، غلات و لبنیات می‌تواند مواد مغذی لازم برای سلامت دهان و دندان و همچنین سلامت کلی بدن فراهم کند.

برخی مواد غذایی که می‌توانند به سلامت دندان و لثه‌ها کمک کنند عبارتند از:
– مواد حاوی کلسیم مانند شیر، ماست، پنیر، توفو، ماهی آزاد، بادام و برخی از سبزیجات با برگ سبز تیره.
– مواد حاوی فسفر مانند تخم‌مرغ، ماهی، گوشت بدون چربی، لبنیات، آجیل و لوبیا.
– مواد حاوی ویتامین C مانند مرکبات، گوجه‌فرنگی، فلفل، کلم بروکلی، سیب‌زمینی و اسفناج.

بهداشت دهان و دندان شامل مسواک زدن، نخ کشیدن و مراجعه منظم به دندان‌پزشک برای عکس‌برداری، معاینه و تمیز کردن دندان است.

حفظ بهداشت دهان مهم است چرا که می‌تواند بیماری‌های مرتبط با دهان و دندان را پیشگیری کند. همچنین بهداشت دهان با سلامت کل بدن هم پیوند دارد، زیرا عفونت‌های دهانی می‌توانند به بیماری‌های دیگری مانند بیماری‌های قلبی و سکته منجر شوند. بنابراین، حفظ سلامت دندان و لثه بخش مهمی از سلامت کلی بدن در طولانی مدت است.

1. دندان‌های شما اختصاصی و منحصر به فرد شما هستند.
دندان‌های شما مانند اثر انگشت‌هایتان منحصر به فرد و خاص شما هستند. این به این معنی است که هیچ کسی دندان‌های دقیقاً مانند شما ندارد. برای این دلیل، در برخی موارد، پرونده‌های دندانپزشکی برای تشخیص یکنواختی بین افراد استفاده می‌شوند. حتی دوقلوهای دقیقاً شبیه هم هم دندان‌های مشابهی ندارند.

2. دندان‌ها به کوه یخ شباهت دارند.
تقریباً یک سوم از هر دندان زیر لثه‌ها قرار دارد. این به این معنی است که حفظ سلامت لثه‌ها به همان اهمیتی که مراقبت از دندان‌ها دارد، اهمیت دارد. لثه‌ها همیشه باید صورتی رنگ و سفت باشند.

3. تعداد دندان‌ها ۳۲ عدد است.
از دندان‌های جلویی تا پشت دهان، شما دارای هشت دندان ثنایا (دندان‌های جلویی)، چهار دندان نیش، هشت دندان پرمولر و ۱۲ دندان آسیا هستید.

4. دندان‌ها شکست‌ناپذیر نیستند.
با وجود وجود مینای دندان برای محافظت از آن‌ها، دندان‌ها همچنان ممکن است شکسته شوند یا ترک بخورند و به پوسیدگی مبتلا شوند. قندها و اسیدها، مثلاً قند موجود در نوشابه، می‌توانند با باکتری‌های موجود در دهان تعامل کنند و به مینای دندان حمله کنند، که نشانه شروع پوسیدگی دندان است. نوشابه‌های گازدار به ویژه در صورت مصرف مکرر در طول روز مضر هستند.

کنده شدن تکه‌ای از دندان
گاهی اوقات، به دلیل حوادث یا تصادفات، ممکن است یک قسمت از دندان شکسته شود. در این حالت، اقدامات فوری می‌تواند به نجات دندان شکسته کمک کرده و طول عمر آن را تضمین کند.

آیا دندان شکسته قابل چسباندن است؟
بله، در برخی موارد می‌توان دندان شکسته را چسباند، اما این بستگی به جدا نشدگی قسمت شکسته دارد. اگر دندان شکسته، از جای خود جدا شده است، باید در ظرفی که شیر یا بزاق داخل آن است، نگهداری شود. قبل از قرار دادن دوباره دندان در مکانش، باید آن را کاملاً تمیز کرده و ذرات اضافی را از روی آن جدا کرد. همچنین باید دندان شکسته از خشک شدن جلوگیری کرد. بلافاصله به دندان‌پزشک مراجعه کنید تا درمان مناسب انجام شود.

ریختن دیواره دندان
اگر دیواره دندان شما شکسته یا ریخته شده است، باید بلافاصله به دندان‌پزشک مراجعه کنید. دندان‌پزشک با بررسی عکس رادیوگرافی، علت ریختن دیواره دندان را تشخیص می‌دهد؛ مثلاً آیا این اتفاق به دلیل پوسیدگی شدید است یا نه. اگر عصب دندان آسیب دیده است، اقدام به عملیات عصب‌کشی و سپس ترمیم دندان می‌شود.

عجایب دندان انسان
۱. مینای دندان، سخت‌ترین بخش بدن انسان است که می‌تواند باکتری‌ها و اثرات بیشماری را متحمل شود.

۲. میزان باکتری‌های موجود در دهان انسان بیشتر از تعداد افراد زمین است.

۳. طول عمر گیرنده‌های چشایی تنها حدود ۱۰ روز است و بعد از آن طول می‌کشد تا به طور کامل احیا شوند.

۴. دندان تنها قسمتی از بدن است که نمی‌تواند خودش را ترمیم کند.

۵. شما تنها قادر به دیدن یک سوم دندان‌های خود هستید، و دو سوم دیگر زیر لثه‌ها مخفی است.

بیماری‌هایی که باعث خرابی دندان می‌شوند
پوسیدگی دندان: این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که مینای دندان از بین می‌رود و باکتری‌ها پلاک را تولید می‌کنند که به مینای دندان حمله می‌کند و باعث تشکیل حفره‌ها می‌شود.

بیماری‌های شایع که باعث پوسیدگی دندان می‌شوند شامل دیابت، سرطان دهان و کم‌خونی است. دیابت باعث افزایش خطر ابتلا به عفونت‌های دهان و پوسیدگی دندان می‌شود. سرطان دهان نیز نشانه‌هایی از تغییرات در دهان و دندان دارد که نیازمند بررسی دقیق و زودهنگام است. همچنین کم‌خونی می‌تواند تأثیرات مختلفی بر سلامت دهان و دندان داشته باشد، از جمله رنگ‌پریدگی لثه‌ها و تغییر رنگ زبان.

اختلالات اشتها
بی‌اشتهایی و پرخوری عصبی دو نوع بیماری جدی هستند. هر دو این اختلالات برای دندان‌ها و سلامتی کلی بدن شما عوارض بسیار شدیدی دارند. در این نوع بیماری‌ها، بدن به اندازه کافی مواد مغذی برای حفظ سلامت دهان و دندان را دریافت نمی‌کند. همچنین، افرادی که مرتباً استفراغ می‌کنند، اسید معده را به بالا می‌آورند و این اسید مینای دندان را تخریب می‌کند که می‌تواند عوارضی مانند بوی بد دهان، دندان‌های فرسوده و تورم دهان، گلو و غدد داشته باشد.

علت خراب شدن دندان از ریشه
آبسه دندان پری‌اپیکال زمانی رخ می‌دهد که باکتری‌ها وارد پالپ دندان – قسمت داخلی و حساس دندان که حاوی رگ‌های خونی، اعصاب و بافت همبند است – می‌شوند.

این باکتری‌ها از طریق حفره‌ها یا ترک‌های دندان وارد می‌شوند و به سرعت به سمت ریشه گسترش می‌یابند. عفونت باکتریایی می‌تواند باعث تورم و التهاب در نوک ریشه دندان شود.

عوامل خطر
عوامل زیر می‌توانند خطر آبسه دندان را افزایش دهند:

1. بهداشت دهان ضعیف: عدم مراقبت صحیح از دندان‌ها و لثه‌ها، مانند برسیدن دندان‌ها و استفاده از نخ دندان، می‌تواند خطر پوسیدگی دندان، بیماری لثه، آبسه دندان و سایر مشکلات دهانی و دندانی را افزایش دهد.

2. رژیم غذایی با قند بالا: مصرف مکرر مواد غذایی سرشار از قند، مانند شیرینی‌ها و نوشابه‌ها، می‌تواند منجر به پوسیدگی دندان و در نهایت به آبسه دندان شود.

3. خشکی دهان: خشکی دهان می‌تواند خطر پوسیدگی دندان را افزایش دهد، که اغلب به دلیل عوارض جانبی برخی داروها یا مشکلات مربوط به افزایش سن رخ می‌دهد.

کمبود ویتامینی که باعث پوسیدگی دندان می‌شود

برای پیشگیری از پوسیدگی دندان، باید به تأمین ویتامین‌ها و مواد معدنی ضروری در رژیم غذایی خود توجه کنیم. در اینجا چند ویتامین و ماده معدنی مهم برای مقابله با پوسیدگی دندان آورده شده است:

۱. ویتامین A:
کمبود ویتامین A باعث ضعف مینای دندان و حتی ممکن است باعث شکستن دندان شود. این ویتامین برای حفظ سلامت دندان و تشکیل مینا دندان ضروری است.

۲. ویتامین D:
ویتامین D به جذب کلسیم و فسفات کمک کرده و بدن را در برابر پوسیدگی دندان محافظت می‌کند. کودکانی که سطح ویتامین D خوبی دارند، کمتر دچار پوسیدگی دندان می‌شوند.

۳. ویتامین K1 و K2:
ویتامین K به جذب کلسیم و انتقال آن به استخوان‌ها و دندان‌ها کمک می‌کند. بدون این ویتامین، کلسیم ممکن است در محل‌های غیرمناسب رسوب کند و پوسیدگی دندان را افزایش دهد.

۴. ویتامین C:
کمبود ویتامین C می‌تواند موجب آسیب به عاج دندان شود. این ویتامین برای حفظ سلامتی سلول‌های تولیدکننده و محافظت‌کننده عاج دندان ضروری است.

به طور کلی، تأمین ویتامین‌ها و مواد معدنی ضروری در رژیم غذایی، به حفظ سلامتی دندان‌ها کمک می‌کند و از پوسیدگی آن‌ها جلوگیری می‌کند.

عوارض خرابی دندان

پوسیدگی دندان توسط اسیدهایی که باکتری‌ها در دهان تولید می‌کنند، ایجاد می‌شود. این باکتری‌ها لایه‌ای چسبنده به نام پلاک را بر روی دندان‌ها ایجاد می‌کنند که از اسیدهای تولید شده تشکیل شده است و موجب تخریب دندان‌ها می‌شود. پلاک روی دندان‌ها پوسیدگی را آغاز می‌کند و زمانی که زیر لثه قرار می‌گیرد، منجر به بیماری لثه می‌شود. در ادامه، نحوه خرابی دندان‌ها چگونگی ضعف بدن را توضیح می‌دهیم:

۱ تضعیف سیستم ایمنی بدن:
عدم رعایت بهداشت دهانی و دندانی باعث تجمع باکتری در دهان می‌شود. این باکتری‌ها می‌توانند به جریان خون و از آنجا به هر قسمت دیگری از بدن پیش بروند. این موضوع باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن می‌شود و باعث خستگی و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌ها می‌شود.

۲ افزایش خطر ابتلا به بیماری قلبی:
مطالعات نشان داده‌اند که باکتری‌هایی که باعث بیماری‌های لثه و پوسیدگی دندان می‌شوند، با بیماری‌های قلبی مرتبط هستند. پوسیدگی دندان نیز همانند بیماری لثه، از روی پلاک‌ها آغاز می‌شود. این وضعیت رخ می‌دهد زمانی که پلاک‌ها در داخل رگ‌ها به اندازه‌ای ایجاد می‌شوند که شروع به مختل کردن یا مسدود کردن جریان خون می‌کنند و منجر به حمله قلبی می‌شوند.

۳ بدتر شدن بیماری‌های قبلی:
بیماری‌هایی مانند دیابت، پوکی استخوان و اچ آی وی/ایدز می‌توانند با سطوح ناسالم باکتری در دهان بدتر شوند. تهاجم باکتری‌ها منجر به تضعیف سیستم ایمنی بدن می‌شود و این امر بر بیماری‌های مزمن افزوده می‌شود. بهبود بهداشت دهان و دندان می‌تواند به کاهش خطر پوسیدگی دندان و بیماری لثه و تضعیف سیستم ایمنی کمک کند.

۴ عفونت بدن:
پوسیدگی دندان اغلب با ایجاد حفره‌های کوچک روی دندان آغاز می‌شود. این حفره‌ها گسترش می‌یابند تا زمانی که بدون درمان به محفظه پالپ دندان می‌رسند. این محفظه شامل بافت‌های نرم، رگ‌های خونی و اعصاب است. عفونت می‌تواند از طریق این محفظه به بیرون از دندان گسترش یابد و باعث دندان‌درد شدید و حتی رفتن عفونت به قسمت‌های دیگری از بدن، از جمله مغز، شود.

ماندن خمیردندان در دهان

فلوراید یک ماده معدنی است که به دندان‌ها کمک می‌کند تا از پوسیدگی جلوگیری کنند. این ماده به طور طبیعی در برخی از غذاها وجود دارد و به آب آشامیدنی و محصولات بهداشت دهان اضافه می‌شود تا به بهبود سلامت دندان‌ها کمک کند.

وقتی فلوراید به طور مستقیم روی دندان‌ها اعمال می‌شود، به حفظ سلامت دندان‌ها کمک می‌کند، وقتی که برای چند دقیقه روی دندان‌ها باقی می‌ماند، بیشترین فایده را دارد.

بعضی محصولات دندانی حاوی فلوراید بیش از حد توصیه‌شده برای مصرف روزانه هستند. بنابراین، بهتر است بعد از مسواک زدن، از آبکشی دهان صرف نظر کرده و فقط خمیردندان را بیرون بیاورید تا لایه‌ای از فلوراید روی دندان‌ها باقی بماند و آن‌ها را در برابر پوسیدگی محافظت کند. اما شستشو می‌تواند به خلاص شدن از پلاک بعد از استفاده از نخ دندان، از بین بردن طعم خمیردندان از دهان و جلوگیری از بلعیدن بیش از حد فلوراید مفید باشد.

مهمترین نکته این است که بهداشت دهان و دندان را هر روز رعایت کنید. اگر هنوز هم ابهامی دارید، بهتر است نظر دندان‌پزشک خود را بپرسید.